Elizabeth Taylor - życie

Elizabeth Rosemond Taylor (ur. 27 lutego 1932 w Hampstead w Wielkiej Brytanii) – obecnie bardziej kojarzona ze Stanami Zjednoczonymi, powszechnie ceniona i wyróżniona wieloma nagrodami aktorka, w tym dwoma Oscarami – w 1961 za rolę Glorii Wondrous (Butterfield 8) i w 1967 za rolę Marthy (Kto się boi Virginii Wolf?). Słynie ze swych fioletowych oczu.




Elizabeth Taylor zadebiutowała w wieku zaledwie 10 lat w filmie There's One Born Every Minute, choć jej najbardziej znaną "dziecięcą" rolę jest ta w filmie Lassie wróć. Od tego momentu, aż do 1989 regularnie pojawiała się na ekranie. Począwszy od 1989 grywa sporadycznie.
Aktorka była mężatką ośmiokrotnie, raz owdowiała (jej mąż Michael Todd zginął w katastrofie lotniczej), w pozostałych przypadkach rozwodziła się.

* 1950/51 – Conrad Hilton Jr.
* 1952/57 – Michael Wilding (dwoje dzieci: Michael i Christopher)
* 1957/58 – Michael Todd (córka Liza)
* 1959/64 – Eddie Fisher
* 1964/74 – Richard Burton (adoptowana córka)
* 1975/76 – Richard Burton
* 1976/82 – John Warner
* 1991/96 – Larry Fortensky

Filmografia

* 1942 There's One Born Every Minute – Gloria Twine
* 1943 Lassie wróć (Lassie Come Home) – Priscilla
* 1944 Dziwne losy Jane Eyre (Jane Eyre) – Helen Burns
* 1944 Wielka nagroda (National Velvet) – Velvet Brown
* 1944 White Cliffs of Dover, The – Betsy (lat 10)
* 1946 Courage of Lassie – Kathie Merrick
* 1947 Życie z ojcem (Life with Father) – Mary
* 1947 Cynthia – Cynthia Bishop
* 1948 Randka z Judy (A Date with Judy) – Carol Pringle
* 1948 Julia Misbehaves – Susan Packett
* 1949 Małe kobietki (Little Women) – Amy March
* 1949 Konspirator (Conspirator) – Melinda Greyton
* 1950 Ojciec panny młodej (Father of the Bride) – Kay Banks
* 1950 Big Hangover, The – Mary Belney
* 1951 Kłopotliwy wnuczek (Father's Little Dividend) – Kay Dunstan
* 1951 Miejsce pod słońcem (Place in the Sun, A) – Angela Vickers
* 1952 Love is Better Than Ever – Anastacia Macaboy
* 1952 Ivanhoe – Rebecca
* 1953 The Girl who had everything – Jean Latimer
* 1954 Piękny Brummel (Beau Brummell) – Lady Patricia
* 1954 Rhapsody – Louise Durant
* 1954 Kiedy ostatni raz widziałem Paryż (Last Time I Saw Paris, The) – Helen Ellswirth/Wills
* 1954 Ścieżka słoni (Elephant Walk) – Ruth Wiley
* 1956 Olbrzym (Giant) – Leslie Lynnton Benedict
* 1957 W poszukiwaniu deszczowego drzewa (Raintree County) – Susanna Drake
* 1958 Kotka na gorącym blaszanym dachu (Cat on a Hot Tin Roof) – Maggie Pollitt
* 1959 Nagle, zeszłego lata (Suddenly, Last Summer) – Catherine Holly
* 1960 BUtterfield 8 – Gloria Wondrous
* 1963 Kleopatra (Cleopatra) – Kleopatra
* 1963 Z życia VIP'ów (V.I.P.s, The) – Frances Andros
* 1965 Brodziec (Sandpiper, The) – Laura Reynolds
* 1966 Kto się boi Virginii Woolf? (Who's Afraid of Virginia Woolf?) – Martha
* 1967 Poskromienie złośnicy (Taming of the Shrew, The) – Katharina
* 1967 W zwierciadle złotego oka (Reflections in a Golden Eye) – Leonora Penderton
* 1967 Haiti – wyspa przeklęta (Comedians, The) – Martha Pineda
* 1967 Reflections for a Golden Eye – Leonora Penderton
* 1968 Boom – Flora 'Sissy' Goforth
* 1968 Tajna ceremonia (Secret Ceremony) – Leonora
* 1970 Jedyna gra w mieście (Only Game in Town, The) – Fran Walker
* 1972 Hammersmith Is Out – Jimmie Jean Jackson
* 1972 Pod mlecznym lasem (Under Milk Wood) – Rosie Probert
* 1973 Nocne widma (Night Watch) – Ellen Wheeler
* 1973 Divorce His – Divorce Hers – Jane Reynolds
* 1973 Środa popielcowa (Ash Wednesday) – Barbara Sawyer
* 1974 Identikit – Lise
* 1976 Błękitny ptak (Blue Bird, The) – Królowa Światła/Matka/Wiedźma
* 1976 Zwycięstwo nad Entebbe (Victory at Entebbe) – Edra Vilnofsky
* 1977 A Little Night Music – Desiree Armfeldt
* 1978 Return Engagement – Dr Emily Loomis
* 1980 Pękniete lustro (Mirror Crack'd, The) – Marina Rudd
* 1983 Między przyjaciółmi (Between Friends (TV, aka Nobody Makes Me Cry (TV))) – Deborah Shapiro
* 1985 Północ-Południe (North and South) – Madam Conti
* 1985 Malice in Wonderland – Louella Parsons
* 1987 Poker Alice – Alice
* 1988 Młody Toscanini (Giovane Toscanini, Il) – Nadina Bulichoff
* 1989 Słodki ptak młodości (Sweet Bird of Youth) – Alexandra Del Lago
* 1994 Flintstonowie (Flintstones, The) – Pearl Slaghoople
* 2001 Wieczny blask gwiazd (These Old Broads) – Beryl Mason
źródło

Elizabeth Taylor

ur. 27 lutego 1932 Hampstead, Londyn, Anglia, Wielka Brytania

"Nagradzana, podziwiana, doświadczana przez los, piękna, zdolna, zdeterminowana - to są przymiotniki, które powinno się jednym tchem wypowiadać wraz z nazwiskiem Elizabeth Taylor. Nie ma i nie było osobowości tego formatu w Hollywood. Nikt jednocześnie nie odniósł tylu sukcesów w życiu zawodowym, co w prywatnym porażek. Jej życie było pasmem perypetii nie mniej ciekawych od filmów, w których grała.

Jej kariera rozpoczęła się niezwykle wcześnie, gdyż już w wieku 9 lat. Jej pierwszym ważnym filmem, który otworzył jej drogę do kariery i przyniósł ogromną popularność było "Lassie wróć" ("Lassie Come Home") z 1943 roku. Status dziecięcej gwiazdy zyskała rok później pierwszoplanową rolą w filmie "Wielka nagroda" ("National Velvet"). Wcieliła się tu w małą, brytyjską dziewczynkę zakochaną w koniach. Realizację filmu przerwał wypadek - Elizabeth spadła z konia (ze względu na swoje umiejętności jeździeckie, sama wykonywała większość kaskaderskich scen). Wynikiem upadku był poważny uraz kręgosłupa, który już nigdy nie pozwolił jej powrócić do pełnej formy. Sam film stal się jednak wielkim hitem. Dzięki niemu młoda Elizabeth podpisała lukratywny, długoterminowy kontrakt.

Rokiem, który przyniósł znaczące zmiany w jej życiu prywatnym i zawodowym był 1949. Siedemnastoletnia wówczas Elizabeth poznała Nicholasa Hiltona, syna hotelarza i milionera, za którego rok później wyszła za mąż. Zdobyła również rolę w filmie Georga Stevensa "Miejsce pod słońcem" ("A Place in the Sun"), gdzie zaprzyjaźniła się z o dziesięć lat starszym Montgomery Cliftem, który wystąpił w roli głównej. Film zdobył uznanie krytyków i dziewięć nominacji do Oscara. Kreacja Taylor jeszcze raz dowiodła jej wielkiego talentu i charyzmy ekranowej. Sukces zawodowy przypłaciła jednak pierwszą porażką miłosną.

Jej małżeństwo z Hiltonem przetrwało jedynie osiem miesięcy. Szybko jednak poznała swojego kolejnego męża i ojca dwójki jej dzieci: Michaela Wildinga, starszego o dwadzieścia lat i żonatego brytyjskiego aktora.

Ich ślub stal się wydarzeniem medialnym porównywalnym z reakcją na dzisiejsze małżeństwa i romanse Angeliny Jolie. Prasa rozpisywała się zarówno o jej związku, jak i o kolejnym filmie - "Ojcu panny młodej" ("Father of the Bride"), gdzie u boku Spencera Tracy grała młodą mężatkę. Później przyszedł sukces epickiej adaptacji powieści Edna Ferbera -"Olbrzym" ("Giant", 1956), gdzie jej partnerami byli James Dean i Rock Hudson. Amerykańska Akademia Filmowa wyróżniła obraz dziesięcioma nominacjami do Oscara. Sama aktorka po raz pierwszy do statuetki tej została nominowana rok później, dzięki kreacji w filmie o wojnie secesyjnej - "Raintree Country". Jednocześnie związek Taylor z Wildingiem zaczął się sypać. Starszy mąż nadużywał alkoholu, nie wspierał swojej żony - gwiazdy, co pchnęło ją w ramiona producenta Mike'a Todda. Także i ten romans w końcu przerodził się w małżeństwo, którego wynikiem była córka Elizabeth Frances Todd. I znowu sukces zawodowy splótł się z osobistą tragedią.

Drugą nominację do Oscara Taylor otrzymała dzięki roli Maggie Pollitt w ekranizacji dramatu Tennessee Williamsa - "Kotka na gorącym, blaszanym dachu". Prywatnie jednak Taylor stała się wdową. Todd zginął w katastrofie lotniczej 22 marca 1958 roku. Załamaną gwiazdę zaczął pocieszać przyjaciel męża, Eddie Fisher. Gdy poznał aktorkę, był żonaty. Urok ekranowej divy okazał się jednak silniejszy i przyjaźń przemieniła się w romans, a następnie kolejne dla Taylor małżeństwo, zawarte 12 maja 1959 roku.

W zbliżonym czasie do kin trafił kolejny przebój z Taylor w roli głównej, a mianowicie następna adaptacja sztuki Tennessee Williamsa "Nagle ostatniego lata" (1959) w reżyserii Josepha L. Mankiewicza. Poza Taylor na ekranie można było oglądać Montgomery Clifta oraz Katharine Hepburn. Film zdobył osiem nominacji do Oscara, w tym dla Katharine Hepburn i Elizabeth Taylor. W 1961 za rolę Glorii Wandrous, wysokiej klasy prostytutki w filmie "Butterfield 8", po trzech nominacjach z rzędu, Liz doczekała się wreszcie upragnionego Oscara. Dwa lata później znalazła się na planie superprodukcji "Kleopatra", jednej z najdroższych realizacji w historii kina.

Pomimo klapy finansowej, ten historyczny fresk, zdołał zdobyć osiem nominacji do Oscara. Sama Liz skwitowała udział w nim w ten sposób: "Jeśli ktoś jest aż tak głupi, aby zaproponować mi milion dolarów za rolę, ja nie jestem tak głupia, żeby się na to nie zgodzić". Jednak wysokie honorarium nie było jedyną niespodzianką, którą przyniosła "Kleopatra". Na planie filmu aktorka poznała Richarda Burtona, ojca swojego czwartego dziecka i zarazem piątego i szóstego męża (w 1974 roku para się rozwiodła po to, by po kilkunastu miesiącach dać sobie drugą szansę i jeszcze raz przyrzec sobie wierność małżeńską).

1966 rok to kolejny ważny film i uznawana za najlepszą w karierze rola Taylor. "Kto się boi Virginii Woolf?" na podstawie powieści Edwarda Albee, to historia małżeństwa w średnim wieku, które rozpada się z powodu nadużycia alkoholu. W męża wcielił się Burton, znany z kłopotów z kieliszkiem. Elizabeth otrzymała za rolę żony alkoholiczki, piątą nominację i drugiego w życiu Oscara. Sam film zdobył trzynaście nominacji i odniósł wielki sukces. Obok tego obrazu aktorskie małżeństwo pochwalić się może udanymi, wspólnymi kreacjami m.in. w dramatach "Doktor Faust", i "The Taming of The Shrew". Niemniej, kariera Taylor nieco zwolniła tempa. Aktorka już nigdy nie powróciła do formy, którą reprezentowała pod koniec lat 50. i na początku 60.

Po rozwodzie z Burtonem przyszło kolejne nieszczęśliwe małżeństwo, tym razem z senatorem, Johnem W. Warnerem. Aby dopomóc w karierze politycznej wybranka, gwiazda całkowicie zniknęła z ekranu, decydując się jedynie sporadycznie na występy w telewizji. Pojawiły się natomiast problemy z alkoholem i uzależnieniem od środków przeciwbólowych. W końcu gwiazda znalazła się w klinice Betty Ford.

Lata 80. spędziła w samotności. Po odbyciu terapii odwykowej, w 1985 roku, pod wpływem śmierci swojego przyjaciela Rocka Hudsona oraz informacji, iż żona syna jest nosicielką HIV, założyła fundację AmFAR, wspierającą badania nad AIDS.

Ciągłe bóle kręgosłupa doprowadziły do tego, iż Taylor znowu zaczęła nadużywać środki przeciwbólowe i jeszcze raz znalazła się na odwyku. Tym razem w klinice poznała swojego kolejnego męża - dwadzieścia lat młodszego Larry'ego Fortensky'ego, stolarza i nadzorcę budowlanego. Jednak podobnie, jak i poprzednie związki, także i ten rozpadł się - po pięciu latach.

Dekada nie przyniosła także żadnych większych sukcesów zawodowych, z wyjątkiem niewielkiej roli w aktorskiej wersji popularnej animacji "Flinstonowie" w 1994 roku.

Po rozstaniu się z Fortenskym Taylor z nikim się już nie związała. Jej jedynym towarzyszem stał się pies Sugar.

W 2004 lekarze wykryli u aktorki wadę serca. Przeszła także operację usunięcia guza mózgu, raka skóry. Ponownie odezwał się kręgosłup. Dwukrotnie walczyła o życie z powodu zapalenia płuc. Przez długi okres poruszała się na wózku inwalidzkim.

Obok aktorstwa jej wielką pasją była zawsze biżuteria i perfumy. Dzięki niej na rynku ukazały się wody toaletowe: Passion, White Diamonds i Black Pearls. W 2005 wspierała Michaela Jacksona w trakcie głośnego procesu sądowego. Królowa Elżbieta uhonorowała ją w 1999 roku tytułem "Dame Comander of the British Empire", a Bill Clinton "Prezydenckim Medalem Obywatelskim" za działalność charytatywną.

Sama o swoim życiu mówi gorzko: "Wszystko to przeżyłam. Jestem przykładem tego, przez co ludzie mogą w życiu przejść".

(oprac. Łukasz Kobylarz)"dla FILM ONET